قۇروجو: سۇبۇک‌تکین (تورک قول)
پایتخت: غزنی (حال-حاضیرده افغانیستان)
ان مشهور سلطان: محمود غزنوی (۹۹۸–۱۰۳۰)
غزنویلر، اورتا آسیا و هیندوستانا قدر گئنیشله‌ن ایلک بؤیوک تورک سولاله‌سی‌دیر. بو سولاله ایسلام دؤورونده تورک حاکیمیتینین ایران توپراقلاریندا یئرلشمه‌سینین باشلانغیجی اولموش‌دور. محمود غزنوی هیندوستانا ۱۷ سفر ائتمیش و بو سفرلر نتیجه‌سینده ایسلامین بۇ بؤلگه‌یه یاییلماسینا سبد اولموش‌دور.

قۇروجو: توغریل بیگ
پایتختلر: نیشابور، ری، اصفهان
ان مشهور سلطان: آلپ آرسلان (ملازگیرد ظفری)، ملکشاه
سلجوقلولار، تورک تاریخینین ان پارلاق دؤولتلریندن بیریدیر. بۇ سولاله ایران، عراق، آنادولو و اورتا آسیادا حاکیمیت سورموش‌دور. ملازگیرد دؤیوشو (۱۰۷۱) نتیجه‌سینده آنادولو تورکلره آچیلمیش و تورک دونیاسینین قیبلتی دَییشمیش‌دیر. سلجوقلولار دؤورونده ایسلام مدنیتی قیزیل چاغینی یاشامیش، نظامیه مدرسه‌لری تأسیس ائدیلمیش‌دیر.

قۇروجو: آنوش‌تکین غارچای (تورک قول)
پایتخت: گورگنج (اورتا آسیا)
ان مشهور سلطان: علاءالدین محمد تکی‌ش (۱۲۰۰–۱۲۲۰)
خوارزمشاهلار، خورزم بؤلگه‌سینده (حال-حاضیرده اؤزبکیستان و تورکمنیستان) قۇرولموش بیر تورک دؤولتی‌دیر. بۇ سولاله ایران، اورتا آسیا، قافقازا و هیندوستانا قدر گئنیشله‌نمیش‌دیر. ۱۲۲۰-جی ایلده چنگیزخانین هوجومونا معروض قالان خوارزمشاهلار تالان ائدیلمیش و چاغاتای دؤولتینه بیرلشدیریلمیش‌دیر.

قۇروجو: هولاکوخان (چنگیزین نوه‌سی)
پایتخت: مَراغه، تبریز، سلطانیه
ان مشهور ایلخان: غازانخان، اولجایتو
ایلخانلار مغول کؤکن‌لی اولسالار دا، تورک دیلینی و مدنیتینی قوبول ائتمیشلر. غازانخان دؤورونده ایسلام قبول ائدیلمیش و تورک-مغول مدنیتی ایراندا بیرلشمیش‌دیر. تبریز بۇ دؤولتین ان اهمیتلی مرکزلریندن بیری اولموش‌دور.

قۇروجو: تیمور (تورک-مغول سرداری)
پایتخت: سمرقند، هرات
ان مشهور حؤکمدار: تیمور (تیمورلنک)، شاهرخ، حسین بایقارا
تیموریلر، اورتا آسیا، ایران، قافقاز، عراق و هیندوستانا قدر گئنیشله‌نمیش بؤیوک تورک-مغول سولاله‌سی‌دیر. تیموریلر دؤورونده سمرقند و هرات مدنیت مرکزلرینه چئوریلمیش، مینیاتور، معمارلیق و ادبیات قیزیل چاغینی یاشامیش‌دیر. بو سولاله‌نین واریثی گورکانیلر (بابوریلر) هیندوستاندا موغول ایمپیراتورلوغونو قورماسیدیر.

قره‌قویونلو قۇروجو: قارا محمد تورمش
آق‌قویونلو قۇروجو: قارا عثمان (بیگ)
پایتختلر: تبریز (قره‌قویونلو)، دیاربکر (آق‌قویونلو)
بو ایکی سولاله، قافقاز و آنادولو بؤلگه‌سینده قۇرولموش تورکمان دؤولتلری‌دیر. قره‌قویونلولار و آق‌قویونلولار بیر-بیرینه رقیب اولسالار دا، هر ایکیسی تورک دیلینی و مدنیتینی یایمیش‌دیر. آق‌قویونلو حؤکمداری اوزون حسن، صفویلرین قۇروجوسو شاه اسماعیلا ساواشمیش‌دیر.

قۇروجو: شاه اسماعیل (صفوی تورکمنی)
پایتختلر: تبریز، قزوین، اصفهان
ان مشهور شاه: شاه عباس بؤیوک
صفویلر، ایران تاریخینده ان بؤیوک و ان گۆجلو سولاله‌لردن بیریدیر. بۇ سولاله تورک کؤکن‌لی اولوب، ۱۲ ایماملی شیعه‌لیگی ایراندا رسمی دین کیمی تانیییب. شاه عباس دؤورونده اصفهان دونیانین ان گؤزل شهرلریندن بیری اولموش‌دور. صفویلر عثمانلی ایله ساواشلاری ایله ده تانینیر.

قۇروجو: نادرشاه افشار (تورک افشار بویو)
پایتخت: مشهد
ان مشهور حؤکمدار: نادرشاه (ایرانین ناپلئونو)
افشارلار، صفویلرین سونراسی ایراندا حاکیمیت قۇرموش قیسا عؤمورلو تورک سولاله‌سی‌دیر. نادرشاه، عثمانلی و موغول دؤولتلرینی مغلوب ائتمیش، هیندوستانا هوجوم ائدهرک دهلی‌نی تالان ائتمیش‌دیر. اونون اؤلوموندن سونرا سولاله تئزلیکله داغیلمیش‌دیر.

قۇروجو: آغا محمدشاه قاجار (تورک قاجار بویو)
پایتخت: تهران
ان مشهور شاه: ناصرالدینشاه، مظفرالدینشاه
قاجارلار، ایرانین سون تورک سولاله‌سی‌دیر. بۇ دؤولت دؤورونده ایران و روسیه آراسیندا ساواشلار اولموش، ایرانین قفقاز توپراقلاری روسیه طرفیندن ایشغال ائدیلمیش‌دیر. قاجارلار دؤورونده مشروطه (انقیلاب) حرکتلری باش وئرمیش و ایرانین موعاصیرلشمه پروسه‌سی باشلامیش‌دیر. ۱۹۲۵-جی ایلده رضاشاه پهلوی قاجارلاری دئوریب و پهلوی سولاله‌سینی قۇرمادیر.

Banisi: Sübuk Təkin (türk qulam)
Paytaxt: Qəznə (indiki Əfqanıstan)
Ən məşhur sultan: Mahmud Qəznəvi (998–1030)
Qəznəvilər, Orta Asiya və Hindistana qədər genişlənmiş ilk böyük türk sülaləsidir. Bu sülalə İslam dövründə türk hakimiyyətinin İran torpaqlarında yerləşməsinin başlanğıcı olmuşdur. Mahmud Qəznəvi Hindistana 17 səfər etmiş və bu səfərlər nəticəsində İslamın bölgəyə yayılmasına səbəb olmuşdur.

Banisi: Tuğrul bəy
Paytaxtlar: Nişapur, Rey, İsfahan
Ən məşhur sultan: Alp Arslan (Malazgird qələbəsi), Məlikşah
Səlcuqlular, türk tarixinin ən parlaq dövlətlərindən biridir. Bu sülalə İran, İraq, Anadolu və Orta Asiyada hakimiyyət sürmüşdür. Malazgird döyüşü (1071) nəticəsində Anadolu türklərə açılmış və türk dünyasının qibləti dəyişmişdir. Səlcuqlular dövründə İslam mədəniyyəti qızıl dövrünü yaşamış, Nizamiyyə mədrəsələri təsis edilmişdir.

Banisi: Anuş Təkin Qarçay (türk qulam)
Paytaxt: Gürgənc (Orta Asiya)
Ən məşhur sultan: Əlaəddin Məhəmməd Təkiş (1200–1220)
Xarəzmşahlar, Xarəzm bölgəsində (indiki Özbəkistan və Türkmənistan) qurulmuş bir türk dövlətidir. Bu sülalə İran, Orta Asiya, Qafqaz və Hindistana qədər genişlənmişdir. 1220-ci ildə Çingiz xanın hücumuna məruz qalan Xarəzmşahlar talan edilmiş və Çağatay dövlətinə birləşdirilmişdir.

Banisi: Hülaku xan (Çingiz xanın nəvəsi)
Paytaxtlar: Marağa, Təbriz, Sultaniyyə
Ən məşhur elxan: Qazan xan, Olcaytu
Elxanlılar monqol mənşəli olsalar da, türk dilini və mədəniyyətini qəbul etmişlər. Qazan xan dövründə İslam qəbul edilmiş və türk-monqol mədəniyyəti İranda birləşmişdir. Təbriz bu dövlətin ən önəmli mərkəzlərindən biri olmuşdur.

Banisi: Teymur (türk-monqol sərkərdəsi)
Paytaxtlar: Səmərqənd, Herat
Ən məşhur hökmdar: Teymur (Teymurləng), Şahrux, Hüseyn Bayqara
Teymurilər, Orta Asiya, İran, Qafqaz, İraq və Hindistana qədər genişlənmiş böyük türk-monqol sülaləsidir. Teymurilər dövründə Səmərqənd və Herat mədəniyyət mərkəzlərinə çevrilmiş, miniatür, memarlıq və ədəbiyyat qızıl dövrünü yaşamışdır. Bu sülalənin varisi Qürkanilər (Baburilər) Hindistanda Monqol imperiyasını qurmuşdur.

Qaraqoyunlu banisi: Qara Məhəmməd Türmüş
Ağqoyunlu banisi: Qara Osman bəy
Paytaxtlar: Təbriz (Qaraqoyunlu), Diyarbəkir (Ağqoyunlu)
Bu iki sülalə, Qafqaz və Anadolu bölgəsində qurulmuş türkman dövlətləridir. Qaraqoyunlular və Ağqoyunlular bir-birinə rəqib olsalar da, hər ikisi türk dilini və mədəniyyətini yaymışdır. Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsən, Səfəvilərin banisi Şah İsmayılla vuruşmuşdur.

Banisi: Şah İsmayıl (səfəvi türkməni)
Paytaxtlar: Təbriz, Qəzvin, İsfahan
Ən məşhur şah: Şah Abbas böyük
Səfəvilər, İran tarixində ən böyük və ən güclü sülalələrdən biridir. Bu sülalə türk mənşəli olub, 12 imamlı şiəliyi İranda rəsmi din kimi tanıtmışdır. Şah Abbas dövründə İsfahan dünyanın ən gözəl şəhərlərindən biri olmuşdur. Səfəvilər Osmanlı ilə müharibələri ilə də tanınır.

Banisi: Nadir şah Əfşar (türk əfşar boyu)
Paytaxt: Məşhəd
Ən məşhur hökmdar: Nadir şah (İranın Napoleonu)
Əfşarlar, Səfəvilərin sonrası İranda hakimiyyət qurmuş qısa ömürlü türk sülaləsidir. Nadir şah, Osmanlı və Monqol dövlətlərini məğlub etmiş, Hindistana hücum edərək Dehli qala qorxuya salmışdır. Onun ölümündən sonra sülalə tezliklə dağılmışdır.

Banisi: Ağa Məhəmməd şah Qacar (türk qacar boyu)
Paytaxt: Tehran
Ən məşhur şah: Nəsirəddin şah, Müzəffərəddin şah
Qacarlar, İranın son türk sülaləsidir. Bu dövlət dövründə İran və Rusiya arasında müharibələr olmuş, İranın Qafqaz torpaqları Rusiya tərəfindən işğal edilmişdir. Qacarlar dövründə Məşrutə (inqilab) hərəkatları baş vermiş və İranın müasirləşmə prosesi başlamışdır. 1925-ci ildə Rza şah Pəhləvi Qacarları devirərək Pəhləvi sülaləsini qurmuşdur.

Kurucusu: Sebük Tegin (Türk gulam)
Başkent: Gazne (günümüz Afganistan)
En ünlü sultan: Mahmud Gaznevi (998–1030)
Gazneliler, Orta Asya ve Hindistan'a kadar genişlemiş ilk büyük Türk hanedanıdır. Bu hanedan, İslam döneminde Türk hakimiyetinin İran topraklarına yerleşmesinin başlangıcı olmuştur. Mahmud Gaznevi Hindistan'a 17 sefer düzenlemiş ve bu seferler sonucunda İslam'ın bölgeye yayılmasına sebep olmuştur.

Kurucusu: Tuğrul Bey
Başkentler: Nişabur, Rey, İsfahan
En ünlü sultan: Alp Arslan (Malazgirt zaferi), Melikşah
Selçuklular, Türk tarihinin en parlak devletlerinden biridir. Bu hanedan İran, Irak, Anadolu ve Orta Asya'da hüküm sürmüştür. Malazgirt Savaşı (1071) sonucunda Anadolu Türklere açılmış ve Türk dünyasının kıblesi değişmiştir. Selçuklular döneminde İslam kültürü altın çağını yaşamış, Nizamiye medreseleri kurulmuştur.

Kurucusu: Anuş Tegin Garçay (Türk gulam)
Başkent: Gürgenç (Orta Asya)
En ünlü sultan: Alaeddin Muhammed Tekiş (1200–1220)
Harezmşahlar, Harezm bölgesinde (günümüz Özbekistan ve Türkmenistan) kurulmuş bir Türk devletidir. Bu hanedan İran, Orta Asya, Kafkasya ve Hindistan'a kadar genişlemiştir. 1220'de Cengiz Han'ın saldırısına uğrayan Harezmşahlar talan edilmiş ve Çağatay devletine bağlanmıştır.

Kurucusu: Hülâgu Han (Cengiz Han'ın torunu)
Başkentler: Meraga, Tebriz, Sultaniye
En ünlü ilhan: Gazan Han, Olcaytu
İlhanlılar Moğol kökenli olsalar da, Türk dilini ve kültürünü benimsemişlerdir. Gazan Han döneminde İslam kabul edilmiş ve Türk-Moğol kültürü İran'da birleşmiştir. Tebriz bu devletin en önemli merkezlerinden biri olmuştur.

Kurucusu: Timur (Türk-Moğol komutan)
Başkentler: Semerkand, Herat
En ünlü hükümdar: Timur (Timurlenk), Şahruh, Hüseyin Baykara
Timurlular, Orta Asya, İran, Kafkasya, Irak ve Hindistan'a kadar genişlemiş büyük bir Türk-Moğol hanedanıdır. Timurlular döneminde Semerkand ve Herat kültür merkezlerine dönüşmüş, minyatür, mimari ve edebiyat altın çağını yaşamıştır. Bu hanedanın varisi Gurkaniler (Babürlüler) Hindistan'da Moğol İmparatorluğu'nu kurmuştur.

Karakoyunlu kurucusu: Kara Mehmed Türmeş
Akkoyunlu kurucusu: Kara Osman Bey
Başkentler: Tebriz (Karakoyunlu), Diyarbakır (Akkoyunlu)
Bu iki hanedan, Kafkasya ve Anadolu bölgesinde kurulmuş Türkmen devletleridir. Karakoyunlular ve Akkoyunlular birbirine rakip olsalar da, her ikisi de Türk dilini ve kültürünü yaymıştır. Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan, Safevilerin kurucusu Şah İsmail ile savaşmıştır.

Kurucusu: Şah İsmail (Safevi Türkmeni)
Başkentler: Tebriz, Kazvin, İsfahan
En ünlü şah: Şah Abbas Büyük
Safeviler, İran tarihindeki en büyük ve en güçlü hanedanlardan biridir. Bu hanedan Türk kökenli olup, 12 imamlı Şiiliği İran'da resmi din olarak tanıtmıştır. Şah Abbas döneminde İsfahan dünyanın en güzel şehirlerinden biri olmuştur. Safeviler Osmanlı ile savaşlarıyla da tanınır.

Kurucusu: Nadir Şah Afşar (Türk Afşar boyu)
Başkent: Meşhed
En ünlü hükümdar: Nadir Şah (İran'ın Napolyonu)
Afşarlar, Safevilerin sonrasında İran'da hakimiyet kurmuş kısa ömürlü bir Türk hanedanıdır. Nadir Şah, Osmanlı ve Moğol devletlerini mağlup etmiş, Hindistan'a saldırarak Delhi'yi talan etmiştir. Ölümünden sonra hanedan hızla dağılmıştır.

Kurucusu: Ağa Muhammed Şah Kaçar (Türk Kaçar boyu)
Başkent: Tahran
En ünlü şah: Nasıreddin Şah, Muzaffereddin Şah
Kaçarlar, İran'ın son Türk hanedanıdır. Bu dönemde İran ve Rusya arasında savaşlar yaşanmış, İran'ın Kafkasya toprakları Rusya tarafından işgal edilmiştir. Kaçarlar döneminde Meşrutiyet (devrim) hareketleri başlamış ve İran'ın modernleşme süreci başlamıştır. 1925'te Rıza Şah Pehlevi Kaçarları devirerek Pehlevi hanedanını kurmuştur.